Rollup đã ‘khơi mào’ cho cuộc chiến Layer 2 như thế nào?

Rosa Thứ Hai, 16/01/2023
rollup layer 2

Rollup là gì mà có thể mở ra “Layer-2 War”. Cùng tìm hiểu qua bối cảnh xuất hiện và vai trò của loại công nghệ này qua bài viết sau đây.

Layer 2 từng là chủ đề vô cùng nóng hổi cách đây vài năm khi lần đầu tiên rộ lên chủ đề về khả năng mở rộng của Ethereum. Tuy nhiên, sau khi ra mắt và tung hoành trong khoảng thời gian dài, chúng thật sự không đem lại giá trị sử dụng khiến nhiều các bên quỹ đầu tư đã không thể kiên nhẫn hơn nữa.

Trong bối cảm ảm đạm đó của L2, nhiều dự án Alt L1 (thay thế Layer 1) ra đời, sớm nhất là EOS, Tron, IOST cho đến sau này xuất hiện hàng loạt những tên tuổi mới như BSC, Solana, Avax, Near, FTM, Polygon, Polkadot – đánh dấu sự bùng nổ của cuộc chiến L1, đồng thời cũng trở thành một trong những lựa chọn hàng đầu và đem về lợi nhuận khủng cho các nhà đầu tư. Tính đến thời điểm hiện tại, thị trường có hơn 50+ dự án blockchain nền tảng – L1.

Tuy nhiên, cuộc chơi dần có sự điều chỉnh khi Layer 2 cuối cùng cũng tìm ra hướng đi, khi đó Rollup xuất hiện.

rollup layer 2

Thực tế có 2 loại Rollup: Optimistic rollups (OP)Zero-knowledge rollups (ZK).

Để so sánh 2 loại công nghệ này, câu nói “OP là ngắn hạn, ZK thì dài hạn” đã trở nên rất phổ biến trong ngành.

Thuở đầu, OP chỉ có một dự án là Optimistic, trong khi đó, ZK có Starkware và Matter Labs.

Sau đó, Arbitrum ra đời, tiếp nối là Hermez, Aztec, OMG đến Boba, Metis (fork từ Optimistic), và Polygon… Một thời gian sau, Arbitrum cho ra mắt sidechain có tên Anytrust, sở hữu mức hiệu suất tối ưu, hiệu quả chi phí tốt hơn và tính bảo mật được đảm bảo bởi rollup.

Rất nhiều giải pháp L2 mọc lên như “nấm sau mưa”, khó có thể tìm thấy dự án nào nằm ngoài xu hướng công nghệ này.

rollup layer 2

Hãy cùng phân tích, ngoài Layer 2 dành cho mục đích đặc biệt như Loopring Protocol (LRC) hay hướng đến quyền riêng tư như Aztec, vốn tồn tại nhiều cách để thực thi riêng lẻ Layer 2 một cách toàn diện.

1. Layer 2 “giả”

Polygon luôn tự quảng cáo mình là Layer 2. Tuy nhiên, ngoại trừ đồng token gốc MATIC sử dụng công nghệ Plasma, các Erc20 khác đều là cầu nối sidechain, vì vậy Polygon hiện tại vẫn chỉ là một sidechain.

Đây cũng là một trong những lý do tại sao Polygon trong giới kỹ thuật thường bị đem ra mổ xẻ so sánh với nhiều dự án khác nhau.

Tuy nhiên, họ đã làm rất tốt khâu tiếp thị từ đó giá trị thị trường được nâng lên và thu được nguồn lợi vốn. Thông qua nhiều thương vụ mua bán sáp nhập khác nhau, trong hai năm qua, Polygon vẫn dự kiến chuyển thành một mạng lưới các giải pháp L2 trong tương lai.

2. Optimistic Rollup truyền thống

Hai dự án “tên tuổi” của giới L2: ArbitrumOptimistic.

Optimistic sử dụng công nghệ chống gian lận để đảm bảo an toàn cho các giao dịch. Tính khả dụng của dữ liệu – DA – (Data Availability) và Hoạt động thanh toán (Settlement) theo yêu cầu của Rollup đều diễn ra trên ETH L1, điều này cũng dẫn đến thực tế mặc dù hiệu suất hiện tại của OP tốt hơn nhiều so với ETH, nhưng vẫn còn cực kỳ xa vời khi so với Web2. Khoảng cách “cạnh tranh” này rất lớn và chi phí vẫn tương đối đắt đỏ ($1-$5).

rollup layer 2

Ưu điểm là nó có khả năng tương thích tốt và có thể sử dụng ngay tại bây giờ. Khối lượng giao dịch L2 và hệ sinh thái của Arbitrum cũng vững chắc, chiếm vị trí hàng đầu trong toàn bộ thế giới L2.

3. ZK Rollup truyền thống

StarkwareZk-sync, hai dự án không thể không biết.

Hệ thống ZK sử dụng các bằng chứng mật mã tiên tiến hơn để đảm bảo an toàn cho các giao dịch. DA và hoạt động thanh toán đều nằm trên ETH L1.

Còn về hiệu suất thì sao? Về lý thuyết, sẽ có rất ít sự khác biệt so với OP. Tuy nhiên, về chi phí thì chắc chắn là rẻ hơn OP, có lẽ rẻ hơn một bậc.

4. ZK Rollup thu gọn

Validium của StarkwareZk-Porter của Zk-Sync.

Đây là các giải pháp mà hai cái tên sáng giá ở trên đã đề ra nhằm đạt được hiệu suất cao hơn và chi phí rẻ hơn, tất nhiên, vẫn phải đi kèm với một số biện pháp bảo mật.

Phương pháp là vẫn giải quyết bằng mạng lưới Ethereum, nhưng DA thực hiện trên node POS hoặc ủy ban (committee) của chính nó (để dữ liệu gốc không cần được lưu trữ trong Ethereum), mục đích để đổi lấy sự gia tăng đáng kể về hiệu suất và mức chi phí có thể giảm đi một bậc.

Câu hỏi đặt ra là việc này có đảm bảo được tính an toàn không? Tất nhiên, nó sẽ không còn đạt được mức độ bảo mật như với ZK-Rollup truyền thống, bởi vì sau tất cả, DA không còn trên Ethereum nữa.

Nhưng lợi thế là ngay cả khi các node âm mưu với nhau, tiền vẫn không thể bị đánh cắp hoặc bị đóng băng hết hoàn toàn. Đó là sức mạnh đến từ Rollup!

5. L3 và L4

Rollup đệ quy (recursive rollup), được đề xuất bởi Starkware, sử dụng mạng chính Starkware cho cả DA và hoạt động thanh toán, sau đó thiết lập một layer rollup phía bên dưới và hoạt động thanh toán cuối cùng được chuyển về trên ETH L1. Trong tương lai, các Appchains như IMX và DYDX rất có thể sẽ xuất hiện dưới dạng L3.

Và theo mô hình đệ quy này, có thể có L4, hoặc thậm chí L5. Về lý thuyết, mức hiệu suất có thể được cải thiện vô hạn, và chi phí cũng có thể giảm một cách vô hạn. Trong kỷ nguyên mới khi mà blockchain đến tay được với hàng tỷ người dùng, nhiều khả năng nó sẽ dựa trên mô hình này.

6.    Rollup hỗn hợp

Tồn tại hai đại diện tiêu biểu là Cevmos (viết tắt cho Celestia/EVMos/CosmOS), Celestia đã tích hợp Cosmos vào quần thể mở rộng của ETH L1.

rollup layer 2

Chẳng hạn dự án này đã tạo một tổ hợp rollup có tên là Celestia, tại đó DA được thực hiện trên Celestia và hoạt động thanh toán trên ETH L1 và nhiều kiểu tổ hợp khác nữa.

Tất nhiên, kiểu tổ hợp phổ biến nhất trong hệ sinh thái riêng của Cosmos vẫn là DA trên Celestia và thanh toán trên EVMOS. Tóm lại, với sự pha trộn của Celestia và EVMOS, rollup sẽ có nhiều sự lựa chọn hơn để mở rộng.

7. Sidechain của Rollup

Anytrust mà Artribum phát hành vào 2022 là một ý tưởng rất đáng chú ý. Hiệu suất và chi phí về cơ bản là có thể so sánh được với các sidechain thông thường.

Vậy đặc điểm của loại sidechain này là gì? Miễn là 2 trong số 20 node trung thực, việc vận hành có thể thực thi!

Vậy làm thế nào để thực hiện điều đó? Thông thường, chỉ có 19 node ký kết với nhau để tạo một block, về cơ bản không liên quan gì đến ETH L1 (chỉ tải lên một mã băm gốc lên ETH L1, với chi phí tối thiểu). Khi không thể thu thập được 19 chữ ký, nó sẽ trở về chế độ rollup và block của 19 chữ ký trước đó sẽ được sử dụng làm check-point để bắt đầu Rollup này.

Lợi ích của việc này là gì? Đương nhiên, hiệu suất được cải thiện và chi phí cũng giảm đáng kể. Về cơ bản, không có sự khác biệt giữa sidechain và chain BFT, đây là sidechain yêu cầu 2/3 lượng node phải trung thực. AnyTrust chỉ cần 2 node trung thực trong tổng số 20 node.

Điều bất lợi là nếu 19 node liên kết với nhau, sẽ có khả năng xảy ra việc tấn công. Như đã đề cập ở trên, với Validium hoặc Zk-Porter, ngay cả khi có các node âm mưu với nhau, chúng cũng không thể tấn công. Cùng lắm thì số tiền đánh cắp sẽ tạm thời bị đóng băng, vì vậy nó được xem như một hệ thống không có yêu cầu bảo mật cao, nhưng lại có yêu cầu về hiệu suất cao.

Tóm tắt

Các giải pháp ở trên có những cân nhắc khác nhau về 3 yếu tố: Tính bảo mật, TPS và Chi phí.

Nếu không xem xét sơ đồ đệ quy đa chuỗi (multi-chain recursive scheme) của L3 (TPS vô hạn, chi phí thấp vô hạn), chỉ xem xét về chuỗi đơn, có thể đánh giá:

  • An toàn nhất: Zk-rollup truyền thống;
  • Chi phí thấp nhất: Polygon và AnyTrust;
  • TPS cao nhất: Validium và Zk-porter.

Đối với phía nhà phát triển, việc triển khai loại rollup nào sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào 3 yếu tố: Bảo mật, Hiệu suất và Chi phí.

Về phía người dùng, phân mảnh thanh khoản là một vấn đề khá “đáng sợ” mà các dự án không nhìn thấy được. Hãy tưởng tượng rằng mỗi Alt L1 và mỗi L2 sẽ cung cấp cho người dùng một vài DEX, một vài nền tảng Lending/Borrowing và một vài phép tính khác nhau, sẽ rất đáng ngại.

Cùng với các Alt L1, cuộc chiến giữa các blockchain bắt đầu hoàn toàn từ đây!

BlockSolFi tổng hợp

Tham gia bàn luận ngay cùng BlockSolFi tại Telegram và Facebook.

Đọc thêm:

Dự án Crypto – Sáng tạo và tiền bạc là chưa đủ, làm được hay không mới quan trọng

Wash trading NFT là gì? Cách để nhận diện hoạt động gây nhiễu này

Dự án Crypto – Sáng tạo và tiền bạc là chưa đủ, làm được hay không mới quan trọng
Thứ Tư, 23/11/2022

Khi phát triển ý tưởng cho một dự án crypto mới, cần hiểu rằng công nghệ mới không đồng nghĩa với một sản phẩm tốt, và mối quan hệ giữa hai yếu tố này là không tương đồng. Ví dụ kinh điển nhất để giải thích cho điều này là iPhone. Mối quan hệ nào […]

5 công cụ phân tích tiền mã hoá phải có nhằm biến ‘gà mờ’ thành dân chuyên
Chủ Nhật, 06/11/2022

Nhờ công nghệ blockchain nên các dữ liệu được công khai. Do đó, nếu tận dụng tốt những công cụ phân tích tiền mã hoá trong thời gian thực, người dùng sẽ mở khoá rất nhiều cơ hội tìm được “hidden gem”. Các công cụ phân tích tiền mã hoá cần phải “nắm trong lòng bàn […]

Sui và Aptos: Ai sẽ là kẻ chiến thắng trên đường đua của Move?
Chủ Nhật, 23/10/2022

Aptos và Sui Blockchain là hai dự án thu hút được rất nhiều sự quan tâm của giới crypto trong thời gian qua khi được giới thiệu như các “blockchain thế hệ mới”, giải mã vấn đề nan giải của những người đi trước. Vậy hai blockchain có nguồn gốc từ “đống tàn tro” của […]

Wash trading NFT là gì? Cách để nhận diện hoạt động gây nhiễu này
Thứ Bảy, 22/10/2022

Thị trường NFT vẫn đang trong giai đoạn còn rất non trẻ kéo theo đó là những hoạt động wash trading không ngừng diễn ra và sôi nổi hơn bao giờ hết. Điều này khiến cho việc định giá một bộ sưu tập NFT dường như là không thể khi mà giá trị giao dịch […]

Khác biệt cốt lõi giữa ‘Token tiện tích’ và ‘Token cổ phần’
Thứ Hai, 17/10/2022

Những khái niệm quen thuộc như coin hay Token tưởng chừng vô cùng cơ bản nhưng gây nên không ít bối rối cho phía nhà đầu tư khi mà trong tiến trình phát triển nhanh chóng của thị trường mã hóa, hầu như các nhà giao dịch đều cảm thấy chúng không có sự khác […]

Cái nhìn ‘méo mó’ về bản chất tốt đẹp của NFT
nft
Thứ Bảy, 15/10/2022

NFT không phải là một dấu hiệu của sự lừa dối hay một mánh lới quảng cáo cường điệu hóa, và ngành công nghiệp NFT không thể rơi vào con đường sai lầm của “nhanh nở, chóng tàn” như nhan nhản các ý tưởng “ăn xổi” thường thấy trong thị trường mã hóa. NFT chỉ […]

NFT, nhu cầu ảo và nguồn cung ảo
Thứ Sáu, 07/10/2022

Nhu cầu vô cùng ảo do NFT tạo nên là nhu cầu phi vật chất đầu tiên trong lịch sử loài người, và nó vẫn đang ở trong tình trạng hỗn loạn, đầy mơ hồ. Bên cạnh đó, nguồn cung của NFT không hề hữu hạn như cách chúng ta vẫn thường lầm tưởng. Bài […]

Tại sao Zero-knowledge Proofs lại quan trọng đến vậy? Ứng dụng và Thách thức
Chủ Nhật, 02/10/2022

Những ai đã từng tìm hiểu qua các loại công nghệ tiêu biểu của blockchain chắc hẳn không mấy xa lạ với khái niệm “Zero-knowledge Proofs”, vốn được ví như món quà may mắn của Web3. Vậy loại công nghệ này cơ bản được sử dụng để làm gì và ứng dụng như thế nào? […]

Stablecoin và sự biến động trong lợi tức
Thứ Năm, 29/09/2022

Chúng ta hãy cùng xem xét lợi suất cho vay stablecoin đối với giao thức tài chính phi tập trung (DeFi) của Compound Finance V2 và phân tích xem, hiệu suất lợi nhuận, sự biến động và những yếu tố nào đang thúc đẩy lợi suất cho vay thế chấp các stablecoin thông qua giao […]

Zero-knowledge Proofs: Món quà công nghệ may mắn của Web3
Thứ Hai, 26/09/2022

Kết hợp cùng các Layer 1 và mạng lưới oracle phi tập trung, Zero-knowledge Proofs đang góp phần vào sự chuyển mình to lớn của ngành công nghiệp blockchain, cho phép các dự án xây dựng những Dapp tiên tiến, vừa có khả năng mở rộng cao, vừa tiết kiệm chi phí nhưng vẫn bảo […]

Rollup đã ‘khơi mào’ cho cuộc chiến Layer 2 như thế nào?
Thứ Hai, 16/01/2023

Rollup là gì mà có thể mở ra “Layer-2 War”. Cùng tìm hiểu qua bối cảnh xuất hiện và vai trò của loại công nghệ này qua bài viết sau đây. Layer 2 từng là chủ đề vô cùng nóng hổi cách đây vài năm khi lần đầu tiên rộ lên chủ đề về khả […]

Dự án Crypto – Sáng tạo và tiền bạc là chưa đủ, làm được hay không mới quan trọng
Thứ Tư, 23/11/2022

Khi phát triển ý tưởng cho một dự án crypto mới, cần hiểu rằng công nghệ mới không đồng nghĩa với một sản phẩm tốt, và mối quan hệ giữa hai yếu tố này là không tương đồng. Ví dụ kinh điển nhất để giải thích cho điều này là iPhone. Mối quan hệ nào […]

5 công cụ phân tích tiền mã hoá phải có nhằm biến ‘gà mờ’ thành dân chuyên
Chủ Nhật, 06/11/2022

Nhờ công nghệ blockchain nên các dữ liệu được công khai. Do đó, nếu tận dụng tốt những công cụ phân tích tiền mã hoá trong thời gian thực, người dùng sẽ mở khoá rất nhiều cơ hội tìm được “hidden gem”. Các công cụ phân tích tiền mã hoá cần phải “nắm trong lòng bàn […]

Sui và Aptos: Ai sẽ là kẻ chiến thắng trên đường đua của Move?
Chủ Nhật, 23/10/2022

Aptos và Sui Blockchain là hai dự án thu hút được rất nhiều sự quan tâm của giới crypto trong thời gian qua khi được giới thiệu như các “blockchain thế hệ mới”, giải mã vấn đề nan giải của những người đi trước. Vậy hai blockchain có nguồn gốc từ “đống tàn tro” của […]

Wash trading NFT là gì? Cách để nhận diện hoạt động gây nhiễu này
Thứ Bảy, 22/10/2022

Thị trường NFT vẫn đang trong giai đoạn còn rất non trẻ kéo theo đó là những hoạt động wash trading không ngừng diễn ra và sôi nổi hơn bao giờ hết. Điều này khiến cho việc định giá một bộ sưu tập NFT dường như là không thể khi mà giá trị giao dịch […]

Khác biệt cốt lõi giữa ‘Token tiện tích’ và ‘Token cổ phần’
Thứ Hai, 17/10/2022

Những khái niệm quen thuộc như coin hay Token tưởng chừng vô cùng cơ bản nhưng gây nên không ít bối rối cho phía nhà đầu tư khi mà trong tiến trình phát triển nhanh chóng của thị trường mã hóa, hầu như các nhà giao dịch đều cảm thấy chúng không có sự khác […]

Cái nhìn ‘méo mó’ về bản chất tốt đẹp của NFT
nft
Thứ Bảy, 15/10/2022

NFT không phải là một dấu hiệu của sự lừa dối hay một mánh lới quảng cáo cường điệu hóa, và ngành công nghiệp NFT không thể rơi vào con đường sai lầm của “nhanh nở, chóng tàn” như nhan nhản các ý tưởng “ăn xổi” thường thấy trong thị trường mã hóa. NFT chỉ […]

NFT, nhu cầu ảo và nguồn cung ảo
Thứ Sáu, 07/10/2022

Nhu cầu vô cùng ảo do NFT tạo nên là nhu cầu phi vật chất đầu tiên trong lịch sử loài người, và nó vẫn đang ở trong tình trạng hỗn loạn, đầy mơ hồ. Bên cạnh đó, nguồn cung của NFT không hề hữu hạn như cách chúng ta vẫn thường lầm tưởng. Bài […]

Tại sao Zero-knowledge Proofs lại quan trọng đến vậy? Ứng dụng và Thách thức
Chủ Nhật, 02/10/2022

Những ai đã từng tìm hiểu qua các loại công nghệ tiêu biểu của blockchain chắc hẳn không mấy xa lạ với khái niệm “Zero-knowledge Proofs”, vốn được ví như món quà may mắn của Web3. Vậy loại công nghệ này cơ bản được sử dụng để làm gì và ứng dụng như thế nào? […]

Stablecoin và sự biến động trong lợi tức
Thứ Năm, 29/09/2022

Chúng ta hãy cùng xem xét lợi suất cho vay stablecoin đối với giao thức tài chính phi tập trung (DeFi) của Compound Finance V2 và phân tích xem, hiệu suất lợi nhuận, sự biến động và những yếu tố nào đang thúc đẩy lợi suất cho vay thế chấp các stablecoin thông qua giao […]

Đăng ký newsletter

Blocksolfi là cổng thông tin blockchain cập nhật tin tức thị trường nhanh và chính xác nhất. Đăng ký newsletter của Blocksolfi để không bỏ lỡ các diễn biến quan trọng của thị trường