Tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) hoạt động như thế nào?

Tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) là gì và hoạt động như thế nào?

27/11/2021

Tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) là gì và hoạt động như thế nào?

Share

Sự ra đời của tổ chức tự trị phi tập trung (Decentralized Autonomous Organization) đã giúp nâng cao tính chất “phi tập trung” của các nền tảng DeFi hiện có. Khi quyền lực không thuộc về một cá nhân hay tổ chức quyền lực nào đó, sự bình đẳng của những cá nhân sẽ gắn kết và khiến hệ thống mạnh mẽ hơn. Trong bài viết này, hãy cùng BlockSolFi tìm hiểu cặn kẽ về hình thức tổ chức mới này nhé!

Tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) là gì? 

Tổ chức tự trị phi tập trung là một thực thể không có lãnh đạo trung tâm nắm giữ quyền lực. Trong đó, không ai là người nắm giữ quyền lực tối cao như các tổ chức truyền thống, thay vào đó, các thành viên trong tổ chức có quyền lực ngang bằng nhau, tôn trọng và tuân theo một bộ quy tắc đã được mã hóa trên blockchain. 

Nói đơn giản, DAO là một tổ chức phi tập trung và tự điều hành bởi các dòng code và chương trình máy tính. Do đó, DAO có thể tự hoạt động không cần đến sự can thiệp của bất cứ cơ quan trung ương hay tổ chức quyền lực nào khác.

DAO là các tổ chức có nguồn gốc từ internet do các thành viên của họ sở hữu và quản lý chung. Họ có các kho bạc tích hợp sẵn mà chỉ có thể truy cập được khi có sự chấp thuận của các thành viên. Các quyết định được đưa ra thông qua các đề xuất mà nhóm bỏ phiếu trong một khoảng thời gian nhất định.

Một DAO hoạt động mà không cần quản lý phân cấp và có thể có một số lượng lớn các mục đích. Các mạng tự do trong đó các hợp đồng gom tiền của họ để thanh toán cho các đăng ký phần mềm, các tổ chức từ thiện nơi các thành viên chấp thuận quyên góp và các công ty đầu tư mạo hiểm thuộc sở hữu của một nhóm đều có thể thực hiện được với các tổ chức này.

Trước khi tiếp tục, điều quan trọng là phải phân biệt DAO, một tổ chức có nguồn gốc internet, với The DAO, một trong những tổ chức như vậy đầu tiên từng được tạo ra. DAO là một dự án được thành lập vào năm 2016, cuối cùng đã thất bại và dẫn đến sự chia rẽ đáng kể của mạng Ethereum.

DAO hoạt động như thế nào?

Như đã đề cập ở trên, DAO là một tổ chức nơi các quyết định được đưa ra từ cấp dưới lên; một tập thể các thành viên sở hữu tổ chức. Có nhiều cách khác nhau để tham gia vào một DAO, thường là thông qua quyền sở hữu mã thông báo.

Các DAO hoạt động bằng cách sử dụng các hợp đồng thông minh, về cơ bản đó là các đoạn mã tự động thực thi bất cứ khi nào một bộ tiêu chí được đáp ứng. Các hợp đồng thông minh ngày nay được triển khai trên nhiều blockchain, và Ethereum là nền tảng đầu tiên ứng dụng chúng thành công. 

Các hợp đồng thông minh này thiết lập các quy tắc của DAO. Những người có cổ phần trong DAO sau đó sẽ có quyền biểu quyết và có thể ảnh hưởng đến cách tổ chức hoạt động bằng cách quyết định hoặc tạo ra các đề xuất quản trị mới.

Một đề xuất sẽ chỉ được thông qua khi đa số các bên liên quan chấp thuận nó, mỗi DAO sẽ có một chỉ số đồng ý khác nhau được quy định trong các hợp đồng thông minh. 

Các DAO hoàn toàn tự chủ và minh bạch. Vì chúng được xây dựng trên blockchain mã nguồn mở nên bất kỳ ai cũng có thể xem mã của chúng. Bất kỳ ai cũng có thể kiểm toán kho bạc tích hợp của họ, vì blockchain ghi lại tất cả các giao dịch tài chính.

Ba bước khởi chạy DAO 

Bước 1: Tạo hợp đồng thông minh

Một nhà phát triển hoặc một nhóm các nhà phát triển phải tạo hợp đồng thông minh cho DAO. Sau khi xác lập các đoạn mã cho hợp đồng, họ chỉ có thể thay đổi các quy tắc do các hợp đồng này đặt ra thông qua hệ thống quản trị. 

Bước 2: Gây quỹ

Sau khi các hợp đồng thông minh đã được tạo, DAO cần xác định cách gây quỹ và cách tổ chức tự quản trị như thế nào. Các token thường được bán để gây quỹ. Khi ai đó sở hữu những token này, họ có quyền tham gia biểu quyết những thay đổi trong tổ chức. 

Bước 3: Triển khai

Sau khi mọi thứ được thiết lập, DAO cần được triển khai trên blockchain. Từ thời điểm này, các bên liên quan quyết định về tương lai của tổ chức. Những người sáng tạo của tổ chức, hay nói các khác là những người đã viết các hợp đồng thông minh sẽ không còn ảnh hưởng đến dự án. Thay vào đó các cá nhân nắm giữ token là người đưa ra quyết định cuối cùng thông qua việc bỏ phiếu nếu có sự thay đổi được đề xuất. 

Tại sao chúng ta cần DAO?

Các DAO tận dụng được nhược điểm của các tổ chức thông thường, nơi mà các cá nhân cần có sự tin tưởng lẫn nhau và vào người đứng đầu tổ chức. Để thực thi DAO, chúng ta có thể loại bỏ sự tin tưởng và quyền lực của nhà sáng lập sau đó. Với các DAO, thứ duy nhất bạn cần tin tưởng đó chính là đoạn code đằng sau nó. 

Việc tin tưởng rằng vào đoạn mã dễ dàng hơn vì nó có công khai và có thể được kiểm tra rộng rãi trước khi ra mắt. Mọi hành động mà DAO thực hiện sau khi được khởi chạy phải được cộng đồng chấp thuận, hoàn toàn minh bạch và có thể xác minh được.

Một tổ chức như vậy không có cấu trúc thứ bậc. Tuy nhiên, nó vẫn có thể hoàn thành các nhiệm vụ và phát triển trong khi được kiểm soát bởi các bên liên quan thông qua mã thông báo gốc của nó. Việc thiếu hệ thống phân cấp có nghĩa là bất kỳ bên liên quan nào cũng có thể đưa ra một ý tưởng sáng tạo mà toàn bộ nhóm sẽ xem xét và cải tiến. Các tranh chấp nội bộ thường được giải quyết dễ dàng thông qua hệ thống bỏ phiếu, phù hợp với các quy tắc được viết sẵn trong hợp đồng thông minh.

Bằng cách cho phép các nhà đầu tư gộp quỹ, các DAO cũng cho họ cơ hội đầu tư vào các công ty khởi nghiệp giai đoạn đầu và các dự án phi tập trung trong khi chia sẻ rủi ro hoặc bất kỳ lợi nhuận nào có thể thu được từ chúng.

DAO hóa giải các xung đột lợi ích trong các tổ chức truyền thống

Ưu điểm chính của các DAO là họ đưa ra giải pháp cho tình thế tiến thoái lưỡng nan giữa các bên, thường liên quan đến các lợi ích giữa một người hoặc một nhóm (chủ sở hữu) và những người đưa ra quyết định và hành động thay mặt họ (người đại diện).

Người đại diện (Giám đốc điều hành) có thể làm việc theo cách không phù hợp với các quy định và mục tiêu được xác định bởi người ủy quyền (Hội đồng quản trị) và thay vào đó họ hành động vì lợi ích riêng của họ.

Các DAO giải quyết vấn đề nan giải giữa hai bên thông qua quản trị cộng đồng. Các bên liên quan không bị buộc phải tham gia một DAO và chỉ làm như vậy sau khi hiểu các quy tắc chi phối nó. Họ không cần phải tin tưởng bất kỳ đại lý nào thay mặt họ và thay vào đó họ làm việc như một phần của nhóm có các khuyến khích phù hợp với nhau.

Quyền lợi của chủ sở hữu mã thông báo phù hợp với bản chất của DAO khuyến khích họ không trở nên độc hại. Vì họ có cổ phần trong mạng, họ sẽ muốn thấy nó thành công. Hành động chống lại nó sẽ là hành động chống lại lợi ích bản thân của họ.

Cuộc khủng hoảng của DAO

DAO ban đầu được coi là một dự án mang tính cách mạng và đã huy động được 150 triệu đô la Ether ( ETH ), một trong những nỗ lực huy động vốn cộng đồng lớn nhất vào thời điểm đó.

DAO ra mắt vào ngày 30 tháng 4 năm 2016, sau khi kỹ sư giao thức Ethereum Christoph Jentzsch phát hành mã nguồn mở cho một tổ chức đầu tư dựa trên Ethereum. Các nhà đầu tư đã mua mã thông báo DAO bằng cách chuyển Ether sang các hợp đồng thông minh của nó.

Một vài ngày sau khi bán mã thông báo, một số nhà phát triển đã bày tỏ lo ngại rằng một lỗi trong các hợp đồng thông minh của The DAO có thể cho phép các tác nhân độc hại rút tiền của nó. Trong khi một đề xuất quản trị được đưa ra để sửa lỗi, một kẻ tấn công đã lợi dụng nó và bòn rút hơn 60 triệu đô la ETH từ ví của The DAO.

Tổ chức tự trị ph tập trung DAO

Vào thời điểm đó, khoảng 14% tổng số ETH đang lưu hành được đầu tư vào The DAO. Vụ hack là một đòn giáng mạnh vào các DAO nói chung và mạng Ethereum một năm tuổi khi đó. Một cuộc tranh luận trong cộng đồng Ethereum xảy ra sau đó khi mọi người tranh giành nhau để tìm ra những gì cần làm. Ban đầu, người đồng sáng lập Ethereum Vitalik Buterin đã đề xuất một soft fork sẽ đưa vào danh sách đen địa chỉ của kẻ tấn công và ngăn chúng chuyển tiền.

Kẻ tấn công hoặc ai đó đóng giả họ sau đó đã phản hồi đề xuất đó, tuyên bố rằng số tiền đã được thu được một cách “hợp pháp” theo các quy tắc của hợp đồng thông minh. Họ tuyên bố rằng họ sẵn sàng thực hiện các hành động pháp lý chống lại bất kỳ ai cố gắng chiếm đoạt tiền.

Hacker thậm chí còn đe dọa sẽ hối lộ những người khai thác ETH bằng một số tiền bị đánh cắp để ngăn cản nỗ lực soft fork. Trong cuộc tranh luận diễn ra sau đó, một hard fork đã được xác định là giải pháp. 

Hard fork đó đã được thực hiện để quay lại lịch sử của mạng Ethereum trước khi DAO bị tấn công và phân bổ lại các khoản tiền bị đánh cắp vào một hợp đồng thông minh cho phép các nhà đầu tư rút chúng ra khỏi hệ thống. 

Nhược điểm của DAO

Các tổ chức tự trị phi tập trung không hoàn hảo. Chúng là một công nghệ cực kỳ mới đã nhận về nhiều lời chỉ trích do những lo ngại kéo dài về tính hợp pháp, bảo mật và cấu trúc của chúng.

Ví dụ, MIT Technology Review đã tiết lộ rằng họ coi việc tin tưởng quần chúng vào các quyết định tài chính quan trọng là một ý tưởng tồi. Trong khi MIT chia sẻ suy nghĩ của mình vào năm 2016, tổ chức này dường như chưa bao giờ thay đổi quan điểm của mình về các DAO – ít nhất là công khai. Vụ hack DAO cũng làm dấy lên những lo ngại về bảo mật, vì các sai sót trong hợp đồng thông minh có thể khó sửa ngay cả khi chúng đã được phát hiện.

DAO có thể được phân phối trên nhiều khu vực pháp lý và không có khuôn khổ pháp lý nào cho chúng. Bất kỳ vấn đề pháp lý nào có thể phát sinh sẽ đòi hỏi những người liên quan phải xử lý nhiều luật khu vực trong một cuộc chiến pháp lý phức tạp.

Ví dụ: vào tháng 7 năm 2017, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ đã ban hành một báo cáo trong đó xác định rằng DAO đã bán chứng khoán dưới dạng mã thông báo trên chuỗi khối Ethereum mà không được ủy quyền, vi phạm một số phần của luật chứng khoán trong nước.

Ví dụ về DAO

Các tổ chức tự trị phi tập trung đã đạt được sức hút trong vài năm qua và hiện được kết hợp hoàn toàn vào nhiều dự án blockchain. Chẳng hạn, không gian tài chính phi tập trung (DeFi) sử dụng các DAO để cho phép các ứng dụng trở nên hoàn toàn phi tập trung.

Đối với một số người, mạng Bitcoin (BTC) là ví dụ sớm nhất về DAO. Mạng lưới mở rộng thông qua thỏa thuận cộng đồng, mặc dù hầu hết những người tham gia mạng chưa bao giờ gặp nhau. Nó cũng không có cơ chế quản trị có tổ chức và thay vào đó, các thợ đào và các nút phải phát tín hiệu hỗ trợ.

Tuy nhiên, Bitcoin không được coi là một DAO theo các tiêu chuẩn ngày nay. Theo các biện pháp hiện tại, Dash sẽ là DAO thực sự đầu tiên, vì dự án có cơ chế quản lý cho phép các bên liên quan bỏ phiếu về việc sử dụng kho bạc của nó.

Các DAO khác, nâng cao hơn, bao gồm các mạng phi tập trung được xây dựng trên nền tảng của chuỗi khối Ethereum, chịu trách nhiệm tung ra các stablecoin được hỗ trợ bởi tiền điện tử. Trong một số trường hợp, các tổ chức ban đầu khởi chạy các DAO này từ từ trao quyền kiểm soát dự án đến một ngày nào đó trở nên không còn phù hợp. Chủ sở hữu mã thông báo có thể chủ động bỏ phiếu về các đề xuất quản trị để thuê những người đóng góp mới, thêm mã thông báo mới làm tài sản thế chấp cho đồng tiền của họ hoặc điều chỉnh các thông số khác. 

Vào năm 2020, một giao thức cho vay DeFi đã tung ra mã thông báo quản trị của riêng nó và phân phối nó thông qua quy trình khai thác thanh khoản. Về cơ bản, bất kỳ ai tương tác với giao thức sẽ nhận được mã thông báo như một phần thưởng. Các dự án khác từ đó đã nhân rộng và điều chỉnh mô hình.

Bây giờ, có rất nhiều DAO đang tồn tại. Theo thời gian, nó đã trở thành một khái niệm rõ ràng và đã được thu hút. Một số dự án vẫn đang tìm cách đạt được sự phân quyền hoàn toàn thông qua mô hình DAO, nhưng điều đáng chú ý là chúng chỉ mới được vài năm và vẫn chưa đạt được mục tiêu cuối cùng. 

Là các tổ chức có nguồn gốc từ internet, các DAO có tiềm năng thay đổi hoàn toàn cách thức hoạt động của quản trị công ty. Trong khi khái niệm này hoàn thiện và vùng xám hợp pháp mà họ hoạt động được xóa bỏ, ngày càng nhiều tổ chức có thể áp dụng mô hình DAO để giúp quản lý một số hoạt động của họ.

Hãy tiếp tục theo dõi BlockSolFi để cập nhật các thông tin hữu ích về Ethereum và các loại tiền điện tử khác nhé!

BÀI TƯƠNG TỰ