Zero-knowledge Proofs: Món quà công nghệ may mắn của Web3

Nguyen Vi Thứ Hai, 26/09/2022
Web3 Zero-knowledge Proofs là gì ZKP Bằng chứng không cần tiết lộ thông tin

Kết hợp cùng các Layer 1 và mạng lưới oracle phi tập trung, Zero-knowledge Proofs đang góp phần vào sự chuyển mình to lớn của ngành công nghiệp blockchain, cho phép các dự án xây dựng những Dapp tiên tiến, vừa có khả năng mở rộng cao, vừa tiết kiệm chi phí nhưng vẫn bảo vệ quyền riêng tư của người dùng.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu qua Zero-knowledge Proofs là gì? cũng như Vai trò của nó đối với công cuộc tiến đến cái gọi là Web 3.0

Tản mạn

Sau hàng loạt những kỳ vọng và thất vọng do đổi mới mà Web 2.0 mang lại, chúng ta giờ đây chuyển dần bận tâm hơn bao giờ hết vào ba yếu tố, bao gồm bảo mật, riêng tư và quyền sở hữu về dữ liệu.

Một trong những tính năng lớn nhất đang phát triển nhanh chóng của Web 3.0 là người tham gia vào nó toàn quyền sở hữu về nội dung, dữ liệu và tài sản của chính họ, điều này đảm bảo hiệu quả về quyền riêng tư và bảo mật, từ đó tạo dựng cho mọi người niềm tin mới vào sự phát triển của Internet.

Web3 Zero-knowledge Proofs ZKP Bằng chứng không cần tiết lộ thông tin

Tiếp nối sau đó là Zero-knowledge proof (ZKP), hay còn gọi là “Bằng chứng không cần tiết lộ thông tin”, được hiểu như một loại công nghệ cho phép chúng ta chứng minh việc mình thật sự có hiểu biết về một kiến thức nào đó mà không cần phải tiết lộ bất kỳ một mảnh thông tin liên quan nào. Vậy ZKP sẽ đóng vai trò gì ở đây, và liệu nó có thực sự đủ để biến điều không tưởng này của kỹ thuật số trở thành hiện thực?

Từ Web1 cho đến Web3

Web1.0 là kỷ nguyên phổ biến thông tin theo kiểu point-to-point (PPP). Khái quát, thông tin được tạo ra bởi một thực thể và được lưu trữ trên một máy chủ cục bộ cho phép người đọc thực hiện tương tác một chiều dưới dạng các trang web khác nhau, chẳng hạn một số trang web cổng thông tin thuở sơ khai như MySpace, LiveJournal, Sina, hay Sohu, v.v.

Web2.0 là một kỷ nguyên mới hơn so với Web1.0. Người dùng được tham gia vào quá trình sản xuất nội dung. Nhìn tại bề nổi, trông nó có vẻ giống dạng tương tác PPP, nhưng dữ liệu thì được lưu trữ trong một máy chủ tập trung, dưới dạng các ứng dụng khác nhau, chẳng hạn như Facebook, Reddit hay Google, hiện đang là những phương tiện truyền thông xã hội rất phổ biến trên toàn cầu.

Web3.0 tích hợp ưu điểm của 1.0 (sở hữu dữ liệu) và 2.0 (tương tác), nhưng điểm khác biệt lớn nhất là người dùng có toàn quyền kiểm soát và sở hữu dữ liệu, dữ liệu không còn được lưu trữ trong máy chủ tập trung nữa mà được phân phối lưu trữ trong từng node mà tham gia vào quản lý mạng lưới, và có thể điểm qua một số Dapp trong ngành công nghiệp blockchain, chẳng hạn như Metamask, Uniswap, v.v.

Web3 Zero-knowledge Proofs ZKP Bằng chứng không cần tiết lộ thông tin

Về cơ bản, Web 3.0 là mạng internet phi tập trung, mà tại đó:

1. Bất kỳ ai cũng có thể tham gia (không cần sự cấp phép và kiểm duyệt – permissionless)

2. Không ai có thể kiểm soát dữ liệu của người dùng, ngoại trừ chính họ (lưu trữ phân tán – decentralized)

3. Không cần phải tin tưởng bất cứ ai (loại bỏ yếu tố niềm tin – trustless)

Các yêu cầu của Web3 đòi hỏi những công nghệ mới tối thiểu phải đảm bảo được cả tính bảo mật lẫn quyền riêng tư; may mắn thay, Zero-knowledge proofs (ZKP) đã được tìm thấy.

Loại công nghệ “Bằng chứng không cần tiết lộ thông tin” này cho phép người dùng chia sẻ thông tin một cách riêng tư với mạng lưới phi tập trung, đảm bảo rằng dữ liệu mà người dùng nhận được từ mạng là đúng sự thật mà không cần tin tưởng vào bên thứ ba khi cân nhắc đến cả quyền riêng tư lẫn yếu tố bảo mật. Nó đã trở thành công nghệ cốt lõi nhằm phá vỡ những rào cản về đảm bảo bảo mật Web3.

Đơn giản, Zero-knowledge Proofs là gì?

Zero-knowledge Proofs vốn dĩ không mới, chúng đã xuất hiện từ thời Phục hưng vào thế kỷ 16. Ý tưởng này đề cập đến khả năng người chứng minh (prover) thuyết phục người xác minh (verifier) rằng một khẳng định nào đó là đúng mà không cần cung cấp cho họ bất kỳ thông tin có giá trị nào.

Web3 Zero-knowledge Proofs ZKP Bằng chứng không cần tiết lộ thông tin

ZKP về bản chất là một giao thức liên quan đến hai hoặc nhiều bên, và bao gồm một loạt các bước mà hai hoặc nhiều bên này cần thực hiện để hoàn thành nhiệm vụ cụ thể.

Prover tại đó có khả năng chứng minh và thuyết phục verifier rằng họ biết hoặc sở hữu một điều gì đó, nhưng không tiết lộ bất kỳ thông tin nào về điều này trong suốt quá trình chứng minh.

Nói tóm lại, ZKP là loại bằng chứng đầy đủ và toàn vẹn để minh chứng quyền sở hữu hợp pháp của ai đó mà không cần tiết lộ bất cứ một thông tin nào – tức lượng “knowledge” bị rò rỉ ra bên ngoài bằng “zero”.

Cách hoạt động của ZKP

Để dễ hiểu, chúng ta hãy lấy một ví dụ đơn giản.

Đặt vấn đề: Giả sử A cần chứng minh với B rằng anh ta sở hữu chìa khóa của một căn phòng và căn phòng chỉ có thể được mở bằng chiếc chìa khóa này và không thể mở bằng bất kỳ cách nào khác. Câu hỏi đặt ra là cách nào trong hai cách sau đây thuộc ứng dụng của ZKP?

Phương án 1: A đưa chìa khóa cho B, sau đó B sử dụng chìa khóa này để mở căn phòng, từ đó chứng minh rằng A sở hữu đúng chiếc chìa của căn phòng.

Phương án 2: B xác định rằng có một đồ vật cụ thể đang ở trong phòng, A dùng chìa khóa mở cửa phòng rồi lấy đồ vật ra đưa cho B xem, như vậy cũng chứng tỏ A sở hữu đúng chìa khóa của căn phòng.

Bằng hai cách, A có thể chứng minh với B rằng anh ta sở hữu chìa khóa phòng, nhưng ở giải pháp thứ nhất, B tiếp nhận được thông tin về chiếc chìa khóa của A trong quá trình trao đổi.

Với ZKP, prover vốn không cần phải cung cấp cho verifier bất kỳ thông tin hữu ích nào cả, nhưng verifier vẫn được thuyết phục rằng sự khẳng định đó là chính xác. Giải pháp đầu tiên đã làm tiết lộ thông tin, vì vậy giải pháp này bị loại trừ.

Với giải pháp thứ 2, A làm cho B thấy thuyết phục rằng anh ta thật sự sở hữu chìa khóa căn phòng mà không tiết lộ bất kỳ thông tin liên quan nào đến chiếc chìa này, vì vậy đáp án cần tìm là phương án 2.

Các đặc tính của ZKP

Web3 Zero-knowledge Proofs ZKP Bằng chứng không cần tiết lộ thông tin

Để tình huống ứng dụng trên được thành công, cần phải đáp ứng được một số quy tắc nhất định sau:

1. Tính đúng đắn (Soundness): A không thể lừa được B. Nếu xảy ra tình huống đồ vật A lấy ra không phải là từ trong phòng, thì B có thể phát hiện ra được, tức là đảm bảo xác suất A thành công lừa được B phải rất thấp.

2. Tính đầy đủ (Completeness): B không thể lừa được A. Nếu đồ vật A lấy ra chính xác từ trong phòng, B vốn dĩ hoàn toàn không thể lừa được A, và A có lợi thế tuyệt đối để đảm bảo rằng B sẽ phải tin rằng A có thể chứng minh điều đó.

3. Không cần tiết lộ thông tin (Zero-knowledge): Tính đúng đắn và đầy đủ là những đặc tính cơ bản cần phải có đối với loại giao thức kỹ thuật nhằm tối thiểu hóa nguy cơ rò rỉ dữ liệu theo kiểu này. Nếu thiếu hai tính chất trên, bài toán sẽ không được giải quyết và ZKP về thực tế sẽ không tồn tại. Trong trường hợp không có bất kỳ thông tin nào được tiết lộ mà việc kiểm chứng vẫn được hoàn thành thì khi đó được gọi là ZKP.

Kết luận

Quyền riêng tư và tính bảo mật vẫn sẽ là mục tiêu cuối cùng của kỷ nguyên kỹ thuật số này. Trong bối cảnh công nghệ blockchain và ứng dụng của nó dần trở thành xu hướng chủ đạo, việc áp dụng ZKP có thể là một liên minh lý tưởng nhằm đảm bảo tuyệt đối hai yếu tố này cho người dùng, từ dữ liệu cá nhân cho đến các giao dịch của họ.

Phạm vi của ZKP rất đa dạng và rộng khắp, vì thế, khi được ứng dụng phù hợp, câu hỏi đặt ra sẽ là “Khi nào” thay vì “Liệu” chúng có thể làm trơn tru quá trình chuyển đổi sang Web3 một cách thân thiện với người dùng.

BlockSolFi tổng hợp

Tham gia bàn luận ngay cùng BlockSolFi tại Telegram và Facebook.

Đọc thêm:

Web 3.0 là gì? Đây là tất cả những gì bạn cần biết về web 3.0

BNB Chain kích hoạt layer 2 zkBNB trên testnet

‘Lên voi xuống chó’, SBF – từ ông chủ của đế chế crypto 32 tỷ USD đến gã lừa đảo tin rằng bản thân không làm gì sai
Thứ Năm, 01/12/2022

Trong buổi nói chuyện tại Hội nghị trực tuyến DealBook vào thứ Thư, ngày 30 tháng 11 vừa qua, công chúng toàn cầu đã chứng kiến một màn “lật màn” của Bankman-Fried, hay SBF, người sáng lập và cựu CEO FTX. Đánh đổ hình tượng vị tỷ phú vì cộng đồng, hành động thượng tôn […]

Thị trường ngược lối: USD rớt mạnh, Bitcoin ‘bay thẳng’ lên 17.000 USD sau phát biểu của Chủ tịch Fed
Thứ Năm, 01/12/2022

Ngay sau khi Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Jerome Powell) phát biểu cho biết ngân hàng trung ương Mỹ có thể giảm tốc độ tăng lãi suất “ngay sau tháng 12”, Bitcoin đã không ngần ngại, “bắt hỏa tiễn” bay lên mức 17.000 USD. Cùng với đó, thị trường chứng khoán Mỹ tăng […]

Uniswap ra mắt marketplace NFT, dự kiến airdrop $5M USDC đến tay người dùng
Thứ Năm, 01/12/2022

Công cụ tổng hợp marketplace NFT mới này của Uniswap có thể giúp người dùng tiết kiệm tới 15% gas fee khi tham gia mua bán NFT. Nhằm thúc đẩy cho đợt phát hành, sàn DEX còn quyết định airdrop 5 triệu USD đến một số người dùng trước của Genie – marketplace được “ông […]

Nhà sáng tạo NFT trên OpenSea “cá kiếm” đến 1 tỷ USD tiền bản quyền trong năm 2022
Thứ Tư, 30/11/2022

OpenSea cho biết tính đến ngày 23 tháng 11 năm nay, những nhà sáng tạo NFT đã “cá kiếm” hơn 1 tỷ USD thông qua các khoản thanh toán tiền bản quyền trên nền tảng của họ vào năm 2022. Tiền bản quyền đã trở thành một vấn đề ngày càng gay gắt trong không […]

ApeCoin tăng 31% trước thềm ra mắt tính năng staking, NFT Bored Ape tăng phi mã – Bored Ape một lần nữa trỗi dậy?
Thứ Tư, 30/11/2022

Sau khi ApeCoin DAO chính thức ra mắt NFT Marketplace mới, cùng với đó, nhằm “ăn mừng” tính năng staking ApeCoin (APE) cũng sắp được ra mắt, token quản trị của hai bộ sưu tập NFT lớn nhất trên Ethereum là BAYC (Bored Ape Yatch Club) và MAYC (Mutant Ape Yatch Club) đã không ngừng […]

Điều gì đang diễn ra với Avalanche? Đánh giá $AVAX trước thềm tháng 12
Thứ Ba, 29/11/2022

Mặc dù TVL của Avalanche ghi nhận tăng trưởng, song các chỉ số liên quan đến AVAX lại củng cố xu hướng giá lao dốc. RSI và dải bollinger cho thấy tín hiệu giảm giá trong khi MFI và MACD thì ngược lại. Hiện trạng của Avalanche $AVAX trước vài tuần còn lại của 2022 […]

Compound đề xuất áp đặt giới hạn vay sau quan ngại về cuộc tấn công trên Aave
Thứ Ba, 29/11/2022

Compound Finance sẽ giảm giới hạn cho vay lên tới 99% đối với một số altcoin kém thanh khoản. Đây được cho là động thái nhằm ngặn chặn các hành vi tấn công khai thác và thao túng giá để trục lợi như với Aave và Mango Markets. Compound “rút kinh nghiệm” từ Aave và […]

BlockFi kiện Sam Bankman-Fried, đòi lại cổ phần tại Robinhood
Thứ Ba, 29/11/2022

SBF, thông qua Emergent Fidelity Technologies, đã thế chấp số cổ phần Robinhood cho một khoản vay. BlockFi đã đâm đơn kiện cựu CEO FTX và công ty môi giới EDFM nhằm đòi lại quyền sở hữu số cổ phần này. BlockFi tức tốc đòi nợ sau khi đệ đơn phá sản Trước đó, công […]

XRP ‘hạ nhiệt’, xóa bay 800 triệu USD vốn hóa thị trường chỉ trong một ngày
Thứ Ba, 29/11/2022

XRP vừa trải qua một tuần “phi” không ngừng nghỉ mặc dù thị trường crypto nói chung đang chìm trong sắc đỏ và có khả năng sẽ còn giảm sâu. Giá XRP ghi nhận những mức tăng liên tiếp, khi Ripple tiếp tục giành những thắng lợi nhỏ từ góc độ pháp lý trong vụ […]

Liệu Bitcoin sẽ có một mùa Giáng sinh ngập tràn màu xanh? Chuyên gia dự đoán mức giá 12.000 USD
Thứ Ba, 29/11/2022

Cuối năm đang đến gần và cả thế giới đang chờ đón ngày lễ Giáng sinh an lành – vì vậy anh em chúng ta hãy cùng nhau nhìn lại chuyến hành trình diễn biến trước đây của Bitcoin (BTC) trong những năm qua và cố gắng tìm ra đường giá BTC trong lễ Giáng […]

Dự án Crypto – Sáng tạo và tiền bạc là chưa đủ, làm được hay không mới quan trọng
Thứ Tư, 23/11/2022

Khi phát triển ý tưởng cho một dự án crypto mới, cần hiểu rằng công nghệ mới không đồng nghĩa với một sản phẩm tốt, và mối quan hệ giữa hai yếu tố này là không tương đồng. Ví dụ kinh điển nhất để giải thích cho điều này là iPhone. Mối quan hệ nào […]

5 công cụ phân tích tiền mã hoá phải có nhằm biến ‘gà mờ’ thành dân chuyên
Chủ Nhật, 06/11/2022

Nhờ công nghệ blockchain nên các dữ liệu được công khai. Do đó, nếu tận dụng tốt những công cụ phân tích tiền mã hoá trong thời gian thực, người dùng sẽ mở khoá rất nhiều cơ hội tìm được “hidden gem”. Các công cụ phân tích tiền mã hoá cần phải “nắm trong lòng bàn […]

Sui và Aptos: Ai sẽ là kẻ chiến thắng trên đường đua của Move?
Chủ Nhật, 23/10/2022

Aptos và Sui Blockchain là hai dự án thu hút được rất nhiều sự quan tâm của giới crypto trong thời gian qua khi được giới thiệu như các “blockchain thế hệ mới”, giải mã vấn đề nan giải của những người đi trước. Vậy hai blockchain có nguồn gốc từ “đống tàn tro” của […]

‘Wash trading’ NFT là gì? Cách để nhận diện hoạt động gây nhiễu này
Thứ Bảy, 22/10/2022

Thị trường NFT vẫn đang trong giai đoạn còn rất non trẻ kéo theo đó là những hoạt động wash trading không ngừng diễn ra và sôi nổi hơn bao giờ hết. Điều này khiến cho việc định giá một bộ sưu tập NFT dường như là không thể khi mà giá trị giao dịch […]

Khác biệt cốt lõi giữa ‘Token tiện tích’ và ‘Token cổ phần’
Thứ Hai, 17/10/2022

Những khái niệm quen thuộc như coin hay Token tưởng chừng vô cùng cơ bản nhưng gây nên không ít bối rối cho phía nhà đầu tư khi mà trong tiến trình phát triển nhanh chóng của thị trường mã hóa, hầu như các nhà giao dịch đều cảm thấy chúng không có sự khác […]

Cái nhìn ‘méo mó’ về bản chất tốt đẹp của NFT
nft
Thứ Bảy, 15/10/2022

NFT không phải là một dấu hiệu của sự lừa dối hay một mánh lới quảng cáo cường điệu hóa, và ngành công nghiệp NFT không thể rơi vào con đường sai lầm của “nhanh nở, chóng tàn” như nhan nhản các ý tưởng “ăn xổi” thường thấy trong thị trường mã hóa. NFT chỉ […]

NFT, nhu cầu ảo và nguồn cung ảo
Thứ Sáu, 07/10/2022

Nhu cầu vô cùng ảo do NFT tạo nên là nhu cầu phi vật chất đầu tiên trong lịch sử loài người, và nó vẫn đang ở trong tình trạng hỗn loạn, đầy mơ hồ. Bên cạnh đó, nguồn cung của NFT không hề hữu hạn như cách chúng ta vẫn thường lầm tưởng. Bài […]

Tại sao Zero-knowledge Proofs lại quan trọng đến vậy? Ứng dụng và Thách thức
Chủ Nhật, 02/10/2022

Những ai đã từng tìm hiểu qua các loại công nghệ tiêu biểu của blockchain chắc hẳn không mấy xa lạ với khái niệm “Zero-knowledge Proofs”, vốn được ví như món quà may mắn của Web3. Vậy loại công nghệ này cơ bản được sử dụng để làm gì và ứng dụng như thế nào? […]

Stablecoin và sự biến động trong lợi tức
Thứ Năm, 29/09/2022

Chúng ta hãy cùng xem xét lợi suất cho vay stablecoin đối với giao thức tài chính phi tập trung (DeFi) của Compound Finance V2 và phân tích xem, hiệu suất lợi nhuận, sự biến động và những yếu tố nào đang thúc đẩy lợi suất cho vay thế chấp các stablecoin thông qua giao […]

Zero-knowledge Proofs: Món quà công nghệ may mắn của Web3
Thứ Hai, 26/09/2022

Kết hợp cùng các Layer 1 và mạng lưới oracle phi tập trung, Zero-knowledge Proofs đang góp phần vào sự chuyển mình to lớn của ngành công nghiệp blockchain, cho phép các dự án xây dựng những Dapp tiên tiến, vừa có khả năng mở rộng cao, vừa tiết kiệm chi phí nhưng vẫn bảo […]

Đăng ký newsletter

Blocksolfi là cổng thông tin blockchain cập nhật tin tức thị trường nhanh và chính xác nhất. Đăng ký newsletter của Blocksolfi để không bỏ lỡ các diễn biến quan trọng của thị trường